Platform Design Bootcamp

Begin oktober ben ik drie dagen ondergedompeld in de Platform Design Toolkit. Ik kan nu officieel door het leven gaan als facilitator van deze aanpak. Dat was voor mij niet het doel. Voor mij was het doel om goed te snappen wat het gedachtengoed van Simone Cicero en zijn compagnons precies inhoudt.

Platform Design Toolkit

Simone Cicero is oprichter van zijn bedrijf Boundaryless. Hij heeft zich verdiept in ecosystemen, waardeketens, platforms en design thinking. De resultaten daarvan zijn inzichten en een methodologie onder de naam Platform Design Toolkit. Platform Design Toolkit is een (gedeeltelijk) open source aanpak voor het leren kennen van ecosystemen, te kunnen bepalen of een platform fricties kan wegnemen en het valideren van prototypes en ‘minimum viable platform’.

Platforms zijn een moeilijk te definiëren fenomeen. Met als gevolg dat Platform Design Toolkit tractie maakt. Vanwege de behoefte aan begrip, slaat de praktische aanpak aan. Naast het publiceren van de aanpak, worden ook masterclasses en bootcamps gegeven. Bootcamps dienen ertoe om mensen op te leiden Platform Design workshops te faciliteren, zodat het ecosysteem rond Platform Design Toolkit zelf ontwikkelt.

Fascinerend is wel dat platforms in de gedachten van Simone Cicero eigenlijk een ondergeschikte positie hebben. Dat is voor mij ook direct het leerzame aan de aanpak. Niet het platform is belangrijk, maar het ecosysteem dat het bedient. Daarover dadelijk meer.

Platform Thinking

Platform Design Toolkit is gebaseerd op de design aanpak. In de eerste fase van Design Thinking worden de stakeholders in kaart gebracht en wordt het probleem verkend. Platform Design Toolkit doet dat heel uitgebreid. En dat is ook waarmee ook direct alle aandacht naar het ecosysteem gaat.

Observatie

Platform Design Toolkit maakt een methodologie van de inzichten door een keur aan canvassen te gebruiken. Om de belanghebbenden en de context in kaart te brengen zijn de volgende canvassen bedacht

  • Ecosystem scan
  • Wardley map
  • Ecosystem canvas
  • Role-Entity portrait

Met name met het laatste canvas wordt verkend wat nu in het ecosysteem de pijn of beperking is voor een belanghebbende. En wat de belanghebbende wil bereiken en kan winnen. Dat geeft veel inzicht in wat een potentieel platform zou moeten doen voor het ecosysteem om succesvol te zijn.

Ontwerp

In de volgende fase wordt daadwerkelijk een begin gemaakt met het ontwerp van het platform. In de toolkit worden twee “engines” onderkend; de transaction engine en de learning engine. De eerste is de werking die de pijnen en beperkingen in het ecosysteem kan verlichten. Fricties in de totstandkoming van transacties moeten weggenomen worden door de transaction engine.

De learning engine is erop gericht dat de belanghebbenden met een rol in het ecosysteem zich kunnen ontwikkelen In kennis en vaardigheden en kunnen transformeren tot een nieuwe rol met meer waarde. Voor deze ontwerpfase worden de drie cavassen gebruikt:

  • Motivations matrix (transaction engine)
  • Transaction board (transaction canvas)
  • Learning engine canvas

Validatie

In de laatste fase van de Platform Design Toolkit worden inzichten gevalideerd. Op basis van twee canvassen worden experiences opgesteld ge-prototyped en gevalideerd:

  • Platform Experience canvas
  • Minimum viable platform canvas

Alle fasen, stappen en canvassen worden met betrokkenen en/of op basis van interview met hen uitgevoerd.

En weer terug

Gebruik van fasen en de canvassen die als stappen gezien kunnen worden lijkt op een lineaire aanpak. Dat is niet zo bedoeld. Platform design is design thinking en dus cyclisch. Na validatie wordt verder verfijnd en er kan continue teruggesprongen worden naar andere canvassen om voortschrijdende inzichten te verwerken.

Dankzij Anna Snel (VUCA Academy) zijn de fasen van design welbekend en kon ik het goed herkennen. In de bootcamp van Simone werd geen expliciete relatie gelegd naar Design Thinking of naar waarom en wanneer deze manier van benaderen goed werkt. Dat ik het herkende liet voor mij des te meer ruimte om op te gaan in Simone Cicero’s beschouwing van ecosystemen.

De inhoud van de canvassen kan ik later nog gedetailleerd toelichten in aparte artikelen. Zie ook mijn overwegingen op canvassen in de afsluitende paragraaf.

Ecosystemen

Een ecosysteem is volgens de makers van de Platform Design Toolkit een geheel van entiteiten die waarde met elkaar uitwisselen. Voor de komst van platforms gebeurt dat “industrieel”/lineair, waardoor niet alle entiteiten zich bewust zijn van elkaars aanwezigheid of rol. Een platform is de strategie van een “platform-shaper” om deze interacties te versterken en versoepelen. Het platform wordt ontworpen in het ecosysteem, is er onderdeel van en stelt haar in staat te innoveren.

Simone Cicero stelt zich op het standpunt dat platforms worden ontworpen voor het ecosysteem. Interacties die door het platform worden gefaciliteerd bestaan al in het ecosysteem. Er worden door platformontwerpers dus in principe geen volkomen nieuwe uitvindingen gedaan. Platformontwerpers gaan op zoek naar “zwakke signalen”. Deze signalen worden vervolgens Uitgelicht in het ontwerp en straks versterkt via het platform.

Het is dus vanuit de optiek van de platform design toolkit ook niet mogelijk om een platform te ontwerpen als technische voorziening. Een platform kan alleen ontworpen worden vanuit diepe kennis van het ecosysteem waar het een functie gaat vervullen.

Overwegingen

Open source

Ik ben bij voorbaat gecharmeerd van de platform design toolkit omdat hij is uitgebracht onder een open source licentie. Dat vind ik getuigen van een visie op kennis en innovatie en denken in gemeenschap en ecosystemen. Ik heb deze mening nog steeds, maar weet inmiddels ook dat Boundaryless, het bedrijf van Simone Cicero, ook producten en diensten heeft buiten het open source bereik. Zo is tijdens de bootcamp een “Facilitators guide” uitgereikt die onder een gesloten licentie beschikbaar wordt gesteld.

Canvassen

Het gebruik van canvassen maakt dat kennis een “programma” kan worden dat op te schalen is. Dat is ook wat Boundaryless doet met het organiseren van bootcamps en masterclasses. De bootcamps leiden “discipelen” op om het programma te kunnen draaien. Daarmee bereidt Simone Cicero zijn beweging uit op een charmante manier. Tegelijkertijd zijn canvassen en methodologieën een valkuil. Het lijkt alsof een stappenplan kan leiden tot een product in een complexe omgeving. Complexe omgevingen zouden verkend moeten worden met dialogen en onderzoek. Dat is dat Platform Design Toolkit ook doet, maar omdat het programma is beschreven op basis van stappen en canvassen neemt het exploratieve karakter af. Zo lang gebruikers onthouden dat de canvassen en stappen slechts inspiratie zijn, zou het goed kunnen komen.

Idealisme vs ethiek

Misschien juist omdat Platform Design Toolkit ontwerpt vanuit de behoeften van ecosystemen zijn ze idealistisch. Een van de symptomen daarvan is dat “peer producers” bovenin de waarde-pyramide worden geplaatst. Ze worden zichtbaar gemaakt en in de positie gezet om een “experience” aan te bieden. De vraag is alleen of dat de wens is of praktijk. Als ik naar bekende platforms kijk, dan zie ik juist arbeid van “peer producers” weggemoffeld achter het platform. Hoogstens bij een platform als Etsy kan ik terugzien wat Platform Design Toolkit predikt. De wens is goed, maar de uitwerking in de praktijk moet misschien beter bewaakt worden in het ontwerp en validatieproces. Onder de noemer #EthicsByDesign.

Voorbehoud

Ik behoud me het recht om mijn inzichten de komende dagen nog aan te scherpen na de laatste dag bootcamp en het bezinken van de drie dagen. 🙂

Platforms, Ecosystemen en Gemeenschapszin

In een vorig artikel identificeerde ik drie perspectieven om naar platforms te kijken; een economisch, technologisch en sociaal perspectief. In dat sociale perspectief zit ook het aspect van platforms dat de groepen belanghebbenden ontwikkeld en onderhouden worden. In dit artikel zoom ik in op de sociale kant van platforms, waarbij ik het begrip “Ecosysteem” introduceer.

“Platforms, Ecosystemen en Gemeenschapszin” verder lezen

3 perspectieven om naar platforms te kijken

Veel definities van platforms die gehanteerd worden vormen een goede basis. Maar het is onmogelijk om alle kenmerken van platforms vanuit een enkelvoudige blik te beschrijven. Veel definities redeneren vanuit de organisatorische/economische kant of juist vanuit de technologische kant. Het “ontwikkelen van de zijden van de markt” (van de meerzijdige marktplaats) vormt een volwaardig derde perspectief: het sociale perspectief. In dit artikel zet ik deze drie perspectieven om naar platforms te kijken uiteen.

“3 perspectieven om naar platforms te kijken” verder lezen